درمان آرتروز

آرتروز

آرتروز به معنای ساییدگی مفصل و خراب شدن سطح مفصلی است  وبه دنبال آن تغییر شکل، درد، تورم و محدودیت حرکت در آن مفصل ایجاد می شود به آرتروز در اصطلاح استئوآرتریت هم گفته می شود در واقع مشکل اصلی در غضروف مفصلی است که دچار تخریب می شود و پس از مدتی استخوان و سایر اجزای مفصل مانند کپسول مفصلی ، رباط ه،ا منیسک ها و خود استخوان دچار آسیب می شود معادل فارسی آرترزو ساییدگی مفصل است.

ساختمان مفصل

در هر قسمتی که مفصل وجود دارد درواقع دو استخوان در کنارهم قرار می گیرد مفصل باعث می شود قسمت های مختلف بدن نسبت به هم حرکت کنند انجام حرکت در مفصل به علت انقباض عضلات و کشیدن استخوان ها صورت می گیرد . در اطراف هر مفصل پرده بافتی محکمی وجود دارد که به آن کپسول مفصلی گفته می شود در اطراف کپسول مفصلی رباط ها قرار دارند که نوارهای بافتی محکمی هستند که از یک استخوان به استخوان دیگر کشیده شده اند و مسئولیت پایداری مفصل را بر عهده دارند انتهای استخوان ها را غضروف ها می پوشاند که صاف و قابل انعطاف است که موجب می شود استخوان ها روی هم حرکت کرده و بلغزد بدین گونه حرکت مفصل انجام می گیرد.

در آرتروز مفصل، غضروف از بین می رود  و به تدریج استخوان اضافی تولید می شود که باعث تغییر شکل، تورم  و محدودیت حرکت  در مفصل می شود . در سطح داخلی کپسول مفصلی یک بافت سینوویال تشکیل می شود که این بافت باعث می شود مایع سینوویال یا مایع مفصلی را ترشح کند ، مایع مفصلی غلیظ و چسبنده است که در داخل مفصل قرار می گیرد و بین دو سر استخوان ها قرار دارد تا با لزج کردن سطح غضروفی استحکام را کم کند و در نتیجه حرکت مفصل را آسان تر کند

مکانیزم ایجاد آرتروز

چرا ما دچار آرتروز می شویم؟

در طول روز به علت فعالیت های بدنی مفاصل مرتبا در معرض ضربه قرار می گیرند و غضروف مفصلی آسیب می بیند بدن نیز مرتبا آن ها را ترمیم می کند در نتیجه غصروف مفصلی در طول زندگی دائما در فرایند آسیب و تورم است اگر شدت این آسیب بیشتر از ترمیم باشد به تدریچ غصروف مفصلی خراب تر می شود و این ابتدای شروع آرتروز است

در ابتدا سطح غضروف مفصلی ریش ریش و لایه لایه می شود و به مرور زمان با پیشرفت آرتروز مقداری از سطح غضروف برداشته می شود در نتیجه به تدریج کلفتی غضروف کم می شود .

کم شدن کلفتی لایه غضروف را می توان در رادیولوژی به صورت کاهش فاضله مفصلی مشاهده نماییم که از نشانه های اولیه آرتروز می باشد پس از مدتی در اطراف استخوان های مفصل استخوان های اضافی ایجاد می شود که در رادیوگرافی قابل مشاهده است

بافت سینوویال مفصل هم شروع به متورم شدن می کند که به آن ساینویت گفته می شود و به تدریج استخوان های زیر غضروف سفت و محکم می شود که به آن ابرنوشین یا آجی شدن و کیست های استخوانی هم در استخوان زیر غضروف ایجاد می شود

علت ایجاد آرترزو

افزایش سن : اولین عاملی که باعث بروز آرتروز می شود سن است در واقع آرتروز یک امر طبیعی در روند پیری است که در تمامی انسان ها ایجاد می شود که سن بروز آن در هر فردی مختلف می باشد .

ژنتیک : برخی از افراد بطور ژنتیکی و خانوادگی استعداد بروز آرتروز بیشتری را دارند .

افزایش وزن : ساییدگی در مفاصل ران و زانو در افراد چاق به علت اینکه نیروی وارد شده به مفصل زیاد است احتمال بروز آرتروز بیشتر است.

آسیب های قبلی : عفونتهای داخلی مفصلی ، شکستکی های مفصلی، آسیبهای لیگامانی که مفصل را ناپایدار می کند و موجب تغییر شکل استخوان ها می شوند باعث تشدید آرتروز هم می شوند.

شغل: فعالیت های بدنی شدید یا ورزش های خاص، ضربات بیش از حدی به غضروف وارد می کند که باعث ساییدگی مفصل می شود

علائم ساییدگی مفصلی

  • درد
  • تورم
  • محدودیت در حرکت
  •  تغییر شکل

بعنوان مثال در آرتروز زانو تغییر شکل عمدتا بصورت پرانتزی شدن پا مشاهده می شود

آرتروز به دو دسته تقسیم می شود

آرتروز اولیه : آرتروز اولیه در مفصلی که قبلا سالم بود ایجاد می شود  معمولا این بیماران اغلب بالای 50 سال سن دارند که آرتروز آن ها به نسبت خفیف می باشد . در سن 65 سالگی حدود 50درصد مردم دچار آرترزو می شوند

آرتروز ثانویه : این نوع از آرتروز در افرادی بروز پیدا می کند که مفاصل قبلا آسیب دیده اند این بیماران اغلب جوانتر هستند این موارد شامل عفونت های مفصلی ، شکستگی داخل یا اطراف مفصل ، آسیب رباط ها و مینیسک ها هستند که موجب ایجاد آرتروز می شود .

آرتروز در چه مفاصلی ایجاد می شود ؟

تمامی مفاصل می توانند دچار آرتروز شوند مفاصل ران، زانو، انگشت و کمر بیشتر دچار آرتروز می شوند ارتروز معمولا در چند مفصل همزمان ایجاد می شود که شدت آن متفاوت است

آرتروز زانو یکی از شایع‌ترین انواع آرتروز است. این بیماری مفصلی که به معنای ساییدگی زانو است، روی غضروف دور مفاصل تأثیر می‌گذارد. در ناحیه‌‌ی انتهایی استخوان‌ها، غضروفی به شکل بافت لغزنده وجود دارد که به استخوانها کمک می‌کند در مفصل روی هم بلغزند.

آرتروز زانو

این غضروف موجب سهولت عملکرد مفاصل می‌شود. همچنین هنگام حرکت مثل ضربه‌گیر عمل می‌کند. چنانچه شخصی به آرتروز مبتلا شود، لایه‌ی فوقانی غضروف دور مفاصل تجزیه و فرسوده می‌شود و در نتیجه استخوانها روی همدیگر ساییده می‌شوند و باعث درد زانو، تورم و کاهش دامنه‌ی حرکتی مفصل آن می‌شوند و آرامش را از فرد سلب می‌کنند.
به مرور زمان مفصل زانو که دچار آرتروز شده است، تغییر شکل می‌دهد و احتمال دارد در لبه‌های مفصل بیمار زائده‌ی استخوانی به وجود آورد. به علاوه در اثر این بیماری تکه‌های استخوان یا غضروف از مفصل جدا می‌شوند و در فضای مفصل معلق می‌مانند و باعث صدمه و افزایش درد می‌شوند.
فردی که به آرتروز زانو مبتلا می‌شود باید به متخصص ارتوپدی مراجعه کند و با استفاده از روشهای درمانی که از جانب او پیشنهاد می‌شود، درد زانو را آرام کند و موجب افزایش دامنه‌ی حرکتی زانو شود. جراحی زانو به این علت که هزینه‌ی بالایی دارد به عنوان آخرین راه توصیه می‌شود. ابتدا دکتر روشهای بدون جراحی را مطرح می‌کند تا با کمک دارو درمانی و فیزیوتراپی تا حد امکان درد دائمی زانو درد ناشی از آرتروز و ساییدگی کشکک را تسکین ببخشد.

آرتریت

آرتریت همان التهاب مفاصل است که در اثر عوامل متعددی به وجود می‌آید. دو مورد از متداول‌ترین انواع آرتریت، آرتروز و روماتیسم هستند. آرتروز مفصل زانو که از مشکلات بسیار رایج است بیشتر در سن 60 سالگی ظاهر و شدید می‌شود و یکی از دلایل سفتی زانو است.

علائم آرتروز زانو

علائم آرتروز زانو معمولاً به تدریج ظاهر می‌شوند و به مرور زمان شدید می‌شوند. چند نمونه از علائم این بیماری بدین شرح هستند:
• درد: مفصل زانو هنگام حرکت یا بعد از آن دچار درد می‌شود.
• التهاب: مفصل زانو حتی با وارد شدن فشاری اندک، ملتهب می‌شود.
• سفتی و خشکی مفصل زانو: هنگام بیدار شدن از خواب شبانه مفصل زانو سفت و خشک می‌شود.
• عدم انعطاف پذیری: زمانی که فرد دچار ساییدگی مفصل زانو می‌شود، دامنه‌ی حرکتی مفصل محدود می‌شود و فرد دیگر قادر نیست مانند گذشته، زانو را در تمام دامنه‌ی حرکتی، تکان بدهد.
• احساس ساییدگی: بیمار زمانی که از مفصل زانو استفاده می‌کند، مثلاً در هنگام بلند شدن و نشستن، صدای ساییدگی و تق تق زانو به گوشش می‌رسد.
• خار استخوان: به معنای تکه‌های اضافی استخوان است که مشابه برآمدگی‌های سخت می‌باشند و اطراف مفصل صدمه دیده، ایجاد می‌شوند.

آرتروز زانو

تشخیص آرتروز زانو

تشخیص به موقع آرتروز زانو و درد پشت زانو موجب ممانعت از آسیب‌ دیدگی دائمی می‌شود. آرتروز زانو را غالباً با ارزیابی پرونده‌ی پزشکی بیمار، معاینه‌ی زانو و مشاهده‌ی تصاویر حاصل از تصویر برداری با اشعه‌ی ایکس یا ام آر آی، تشخیص می‌دهند. تصاویر اشعه‌ی ایکس، باریک شدن فضای بین استخوانها، تشکیل خار استخوانی و کیست‌ها را نمایش می‌دهد. تنها در صورتی نیاز به تهیه‌ی تصاویر ام آر آی می‌باشد که اشعه‌ی ایکس علل درد مفصل زانو را تشخیص ندهد یا در صورتی که تصاویر اشعه‌ی ایکس نشاندهنده‌ی صدمه به سایر بافتهای مفصل باشد.

مراحل مقدماتی درمان آرتروز زانو

مهمترین مرحله‌ی درمان آرتروز زانو شناسایی و انتخاب بهترین متخصص ارتوپدی جهت تشخیص عارضه و تعیین سطح بیماری است. متخصص بعد از آگاهی از سابقه‌ی پزشکی، معاینه‌ و مشاهده‌ی تصاویر تهیه شده با اشعه‌ی ایکس یا ام آر آی بیمار، روشهای متفاوت درمان را بررسی می‌کند و روش منتخب را به او پیشنهاد می‌دهد. آرتروز زانو با درمان دارویی و فیزیوتراپی به طور قطعی از بین نمی‌رود و تنها می‌توان آن‌را کنترل کرد و علائم آن را تسکین بخشید تا فرد قادر باشد مانند گذشته فعالیت‌های روزمر‌ه‌اش را انجام دهد.
در این مقاله به روشهای درمان آب آوردن زانو و درد زانو نیز می‌پردازیم. به هر حال این مطالب صرفاً جهت آگاهی و افزایش معلومات عمومی است و برای تشخیص اساسی بیماری باید به متخصص ارتوپدی مراجعه کرد.

دارو درمانی

مصرف داروی مناسب در درمان آرتروز زانو نقش بسزائی دارد. داروهای مختلفی جهت کاهش درد ناشی از آرتروز زانو وجود دارند. افراد نسبت به داروهای آرتروز زانو واکنشهای متفاوتی بروز می‌دهند. متخصص با بررسی واکنش‌های هر فرد، دارو و دوز مصرفی مفید و در عین حال بدون خطر را برای او تجویز می‌کند.

ژل درمانی

در مایع مفصلی به صورت طبیعی اسید هیالورونیک وجود دارد که موجب سفت و چسناک شدن این مایع می‌شود. وقتی فرد به بیماری آرتروز زانو مبتلا می‌شود، تولید اسید هیالورونیک کم می‌شود و غلظت آن در مایع مفصلی کاهش می‌یابد. این موضوع موجب ایجاد مایع رقیق‌تری می‌شود که قدرت کمتری در روان‌سازی مفصل و جذب ضربه دارد. این روش درمانی بدین شرح است که هر هفته یک مایع هیالورونات که به مایع مفصلی مشابهت دارد به مفصل زانوی فرد تزریق می‌شود تا موجب روان‌سازی آن شود و آن‌را حفظ کند. این کار تا 6 الی 9 ماه درد زانو را آرام می‌کند. در صورتی که بعد از مدتی علائم آرتروز زانو بازگشت، می‌توان تزریقات را مجدداً انجام داد. این روش در موارد جزئی موفقیت بالایی دارد و در موارد شدید هم با میزان موفقیت بالای 50%همراه است.

آرتروز زانو

ازن درمانی

درمان زانو درد ناشی از آرتروز زانو با کمک تزریق ازن برای انواع مشکلات زانو مناسب است. اگر این روش در درمان آرتروز زانو به کار برود، موجب بهبود جریان در بافت آسیب دیده می‌شود و مواد مغذی در بافت تولید می‌کند و در نتیجه به روند بهبودی سرعت می‌بخشد. در این روش درمانی یک ترکیب از ازن، پروکائین و ویتامین B12 و سایر مواد به بافت صدمه دیده‌ی زانو تزریق می شود و درد و تورم زانو را برطرف می‌کند و موجبات تحریک رسوبات فیبری را فراهم می‌آورد که این رسوبات به ترمیم بافت آسیب دیده کمک می‌کنند. بیماران بعد از یک الی دو جلسه‌ی درمانی شاهد بهبودی و نتایجی که به دنبال آن هستند، یعنی تسکین درد و بهبودی آب آوردن زانو خواهند بود.

 

تزریق PRP

در این روش با تزریق PRP یا پلاسمای غنی از پلاکت، به درمان آرتروز زانو می‌پردازند. برای انجام این درمان ابتدا از خون گرفته شده از بیمار، پلاکت‌های تغلیظ شده را می‌گیرند و بعد آن‌را به زانو تزریق می‌کنند. از آنجایی که پلاسمای غنی از پلاکت، دارای فاکتورهای رشد است، موجب سرعت بخشیدن به روند بهبودی آرتروز زانو می‌شود. هدف از انجام این روش، درمان صدمه‌ی وارده به وسیله‌ی بدن است که علاوه بر رفع علایمی مثل زانو درد و صدای تق تق زانو، موجب بهبود آن نیز می‌گردد. تزریق پی آر پی علاوه بر این موارد برای درمان زانو درد ناشی از آسیب دیدگی‌های تاندون، رباط، غضروف، استخوان‌های زانو و مواردی که فرد به آرتریت ابتلا دارد، نیز به کار می رود. برای اجرای این روش ابتدا مقدار اندکی از بیمار خون می‌گیرند، بعد این خون را در دستگاه سانتریفیوژ با سرعت بالا می‌چرخانند تا پلاکت‌ها غلیظ شوند. در نهایت این مایع به پیرامون ناحیه‌ی صدمه دیده تزریق می‌شود. غلظت فاکتورهای رشد با این درمان 3 الی 5 برابر بیشتر از حالت عادی خون می‌شود. با در نظر گرفتن نوع آسیب دیدگی و واکنش اولیه‌ی بیمار به درمان، متخصص یک الی چند مرحله تزریق پی آر پی تجویز می‌نماید. در زمان تزریق دکتر از تصویربرداری با اشعه‌ ایکس یا اولتراسوند زانو جهت یافتن محل دقیق تزریق بهره می‌برد. این روش عوارض جانبی ندارد چرا که پلاسمای غنی از پلاکت از خون خود بیمار گرفته می شود و احتمال واکنش بدن به آن وجود ندارد.

 

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی از مؤثرترین انواع درمان آرتروز زانو بدون جراحی است. این روش جهت آرامش درد، بهبود دامنه‌ی حرکتی، مقاومت و بهبود عملکرد استفاده می شود. اثراث مفید فیزیوتراپی را بعد از یک یا دو جلسه می‌توان مشاهده کرد. فیزیوتراپیست وظیفه دارد طریقه‌ی محافظت از زانوی مبتلا به آرتروز را به بیمارانش بیاموزد و برای بهبود دامنه‌ی حرکتی زانو از ورزش‌های استقامتی استفاده کند. همچنین ورزش‌های استقامتی لگن و زانو آموزش داده می شوند تا در ثابت نگه داشتن زانو به بیمار کمک کنند و مفصل را بیشتر در مقابل ضربه و فشار حفظ می‌کنند. در مجموع ورزش زانو در جهت بهبود آرتروز زانو بسیار تأثیرگذار است به این دلیل که عضلات قوی پا از زانو پشتیبانی می‌کنند ضربه‌ی وارده را پیش از رسیدن به زانو جذب می‌کنند و در صورتی که عضلات چهار سر ران تقویت شوند منجر به افزایش گردش خون در مفصل زانو می‌شوند. همچنین ورزش‌های زانو باعث روان‌سازی مایع مفصل زانو و بهبود دامنه‌ی حرکتی آن نیز می‌شوند. ولی این نکته را فراموش نکنیم که اگر بیمار مبتلا به آرتروز، زانوهای هم ترازی نداشته باشد، استحکام بیش از اندازه‌ی عضلات چهار سر ران موجب وخیم شدن اوضاع می‌گردد. متخصصین قادر به تشخیص تراز زانوهای بیمار هستند به او توضیح می‌دهند که ورزش زانو برای او مفید است یا برعکس ممکن است اثرات سوء هم داشته باشد.

آرتروز زانو

زانوبند طبی

برای درمان آرتروز زانو از زانو بند نیز جهت کمک به ثابت نگه داشتن پا و کاهش فشار وارده بر مفصل استفاده می‌کنند. در مواقعی که زانو ضعیف و لق جلوه می‌کند از زانو بند طبی بهره می‌برند. این وسیله با رفع فشار از قسمتی از زانو که تحت تأثیر زانو قرار دارد، به کاهش میزان قابل توجهی از درد یاری می‌رساند. از زانو بند طبی به صورت درمانی جداگانه یا در ترکیب با سایر روشها استفاده می‌کنند.

کفش و کفی طبی

کفی‌های طبی در رفع فشار از مفصل زانو در زمان پیاده روی مؤثر هستند. کفی‌‌های طبی را با توجه به شرایط بیمار و قالب پای او طراحی می‌کنند. این کفی‌ها نوعی ابزار پزشکی هستند که با قرارگیری درون کفش از قوس پا محافظت به عمل می‌آورند. همچنین باعث هم‌ترازی و حرکت پا می‌شوند.

لیزردرمانی

در این روش از نور مادون قرمز برای ترمیم بافت نرم نواحی آسیب دیده یا زخم استفاده می‌شود و همچنین برای تسکین درد مزمن و حاد کاربرد دارد. هنگامی که نورهایی با طول موج‌های مشخص به زانو فرستاده می‌شوند، یکسری تغییرات فیزیولوژیک در سلولها روی می‌دهند. لیزر درمانی آرتروز زانو به تولید مجدد سلول و کاهش التهاب کمک می‌کند.

اهمیت درمان آرتروز زانو

آرتروز زانو نوعی بیماری پیشرونده است و هر چقدر درمان آن عقب بیافتد، سخت‌تر می‌شود. در صورتی که مشکل بیمار حاد نشده باشد و قابل درمان بدون جراحی باشد باید سریعاً مراحل درمانی را شروع کند و با استفاده از روشهایی که در بالا نام بردیم از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. زیرا در صورتی که درمان این بیماری به تعویق بیافتد، به مرحله‌ای می‌رسد که دیگر تنها راه درمان جراحی است. بنابراین به تمام افرادی که علائم ذکر شده در مقاله را مشاهده کردند توصیه می‌شود موضوع را جدی تلقی کنند و هر چه سریعتر جهت مداوا به متخصص ارتوپدی مراجعه کنند و به تمام موارد تجویز شده توسط دکتر عمل کنند. هر اندازه که بیمار در انجام مراحل درمانی سرعت به خرج بدهد و به رعایت توصیه‌های درمانی توجه کند، نتیجه‌ی بهتری کسب خواهد کرد.

طب سوزنی

یکی از درمانهای مؤثر در زمینه‌ی آرتروز زانو، طب سوزنی است که انجمن طب سوزنی ایران و آمریکا و سازمان بهداشت جهانی تأثیر این روش را در درمان آرتروز زانو تأیید کرده‌اند و به عبارتی می‌توان گفت این روش مورد تأیید داخلی و خارجی است. نقاط طب سوزنی از دو گروه تشکیل شده‌اند: 1- نقاط حساس یا Tenderpoint و 2- نقاط کدبندی شده که خود به دو دسته‌ی Local و Distal تقسیم می‌شود.

موارد کاربرد طب سوزنی

• سیاتیک و تحریک ریشه‌های کمر یا دردهای انتشاری گردن به دست به دلیل تحریک ریشه‌های گردن
• اسپاسم‌ها و گرفتگی‌ها
• آرتروز زانو و کندرومالاسی (دردهای زانو در خانمهای جوان)
• کاهش درد کمر و گردن
• دردهای ناشی از التهاب تاندون و کشیدگی تاندونها (تاندونیتها)
• دردهای عضلانی با منشأ سندرم مایوفاسیال
• دردهای کف پا مخصوصاً دردهای پس از استراحت در پاشنه پا (التهاب فاسیای پلانتار)
• تاندونیتهای شانه و دردهای شانه پس از حمل اجسام سنگین یا کشیدگی
• سردرد
• درمان چاقی

 

منتظر نظرات و پیشنهادات شما هستیم.
با تشکر، گروه مدیریت سایت دکتر واعظی

پاسخ