درمان کوتاهی قد

درمان کوتاهی قد

قد به معنای ارتفاع انسان می باشد . در فرآیند رشد قد یک عامل متغیر می باشد و در همه افراد یکسان نیست . بلندی قد بخصوص در پسران یکی از ویژگی های خوبی است که به زیبایی اندام و بالابردن اعتماد به نفس موثر کمک می کند . رشد قد تا سن بیست سالگی ادامه دارد و بعد از آن متوقف می شود . عوامل مختلفی در رشد قد موثر می باشد . عوامل محیطی، ژنتیکی و شرایط جغرافیایی از جمله این علل موثر در رشد قد می باشد که در ادامه به طور مفصل در مورد کوتاهی قد می پردازیم.

 

کوتاهی قد

علت کوتاهی قد

بسیاری از والدین از زمان شروع رشد نوزاد به فکر رشد قد کودک هستند و تصور می کنند می توانند با مصرف ویتامین و هورمون ها به کودک برای افزایش قد کمک کنند . باید توجه داشت که مصرف برخی از هورمون ها نه تنها باعث افزایش قد انسان نمی شود بلکه عوارض جانبی به همراه دارد که قابل جبران نیست . به همین دلیل بدون مشورت با پزشک استفاده از این داروها و مکمل ها توصیه نمی شود.

علل کوتاهی قد شامل موارد ذیل می باشد :

  • عوامل ژنتیکی

افرادی که ژن مربوط به کوتاهی قد در خانواده یا اقوام دارند . این بدان معناست که والدینی که دارای قد متوسط یا کوتاهی هستند انتظار داشتن قد بلند از فرزندشان غیر منطقی است . طبق بررسی های انجام شده قد کودک میانگین قد والدین می باشد . در این میان قد پسرها بیشتر از این میانگین و دخترها کمتر می باشد .

  • عوامل محیطی

نوع رژیم غذایی ، برخی بیماری ها در کوتاهی قد موثر می باشند .  این بیماری ها شامل سوء تغذیه ، بیماری سلیاک ( عدم توانایی تحمل گلوتن موجود در گندم ) ، کم خونی ، بیماری التهابی دستگاه گوارش ، بیماری کلیوی یا ریوی مزمن ، نارسایی قلبی ، کم کاری تیروئید ، کمبود کلسیم و ویتامین D می باشد . مصرف برخی داروها مانند کورتون باعث ایجاد مشکل در روند رشد شده و در نهایت موجب کوتاهی قد می شود. اختلالاتی در داخل رحم نیز از دیگر موارد موثر در کوتاهی قد می باشد .

کوتاهی قد غیرطبیعی

در برخی از افراد کوتاهی قد طبیعی است و نیاز به درمان ندارد .  برای تشخیص این موضوع باید توجه داشت که در فرآیند رشد فرد به طور طبیعی افزایش قد داشته باشد . در صورتی که این روند وجود نداشته باشد کوتاهی قد غیرطبیعی است و نیاز به بررسی و درمان دارد .

عوامل موثر در رشد قد

سن کودکی دوره ای حساس و مهم می باشد که نیاز به توجه والدین دارد . در مواردی با تغذیه مناسب و انجام ورزش می توان باعث افزایش قد کودک شد . به همن دلیل قد کودک در برخی خانواده ها بلندتر از میانگین قد والدین می باشد . البته نمی توان انتظارات غیر معقول از این موضوع داشت و با خواسته های خود مقایسه کرد.

 

کوتاهی قد

کوتاهی قد طبیعی

در برخی از کودکان با گذشتن از سن دو سالگی کوتاهی قد دارند . رشد این کودکان طبیعی است ولی رشد استخوانی آنها با کندی می باشد . این کودکان دیرتر از سایرین به بلوغ می رسند ولی با اتمام فرآیند رشد دارای قد طبیعی هستند.

زمان مراجعه به پزشک

در صورتی که کودکتان دارای علائمی به شرح ذیل بود حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید :

  • در صورتی که کودک در قبل از بلوغ ( پیش از رفتن به مدرسه ) قد کمتر از 4 سانتیمتر یا کمتر از 2 اینچ در سال رشد کند .
  • در صورتی که فرد بیشتر از 2.5 کیلو در ماه افزایش یا کاهش داشته باشد .
  • بی اشتهایی
  • ضعف جسمی مداوم
  • تاخیر در بلوغ جنسی در صورتی که دختر در سن 14 سالگی رشد سینه نداشته باشد یا دوران قاعدگی او شروع نشده باشد . برای پسران بیضه ها رشد نکرده و بزرگ نشده باشد .

تشخیص کوتاهی قد

بسیاری از والدین به قد کودکشان توجهی نمی کنند و به همین جهت کوتاهی قد غیر طبیعی درمان نمی شود که در آینده مشکلاتی برای فرد ایجاد می کند. جالب است بدانید در صورتی که به موقع به پزشک متخصص ارتوپدی مراجعه شود قبل از توقف رشد استخوان ها تشخیص داده می شود. در این گونه موارد درمان موفقیت آمیز بوده و فرد شانس بیشتری برای افزایش طول قد دارد . این زمان درست قبل از اتمام دوران بلوغ می باشد . برای دختران پیش از شروع قاعدگی و برای پسران پایین تر از 16 سالگی می باشد . اگر بعد از این زمان درمان صورت گیرد به دلیل توقف فرآیند رشد ،استخوان ها از لحاظ طولی ضعیف شده و اگر هم رشدی باشد به صورت عرضی رشد می کنند. بنابراین استفاده از هورمون ها تاثیری در افزایش قد ندارد . بنابراین تا فرصت هست در سنین کودکی حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.پزشک در ابتدا به معاینه فیزیکی و اندازه گیری وزن و قد کودک می پردازد . در برخی موارد ممکن است برای یافتن علل ژنتیکی آن آزمایش خون انجام دهد.

آزمایشهای تشخیصی کوتاهی قد

  • تست بررسی سطح انسولین مانند فاکتور رشد و پروتئین برای بررسی کمبود هورمون های رشد
  • آزمایش CBC برای شمارش کامل سلول های خونی
  • آزمایش سطح تیروکسینT4 خون و هورمون محرک تیروئید TSH برای بررسی کم کاری تیروئید
  • تست کاریوتایپ برای بررسی ناهنجاری های کروموزومی با تشخیص سندرمی به نام ترنر که از علل کوتاهی قد در دختران است .
  • آزمایش خون جهت آنالیز DNA برای بررسی جهش های ژنتیکی
  • استفاده از روش های تصویربرداری برای بررسی روند رشد استخوان ها همچنین ممکن است در صورت مشکوک شدن به وجود تومور از این روش ها استفاده شود.

هورمون رشد برای کوتاهی قد

امروزه تصور اشتباهی مبنی بر درمان کوتاهی قد با هورمون های رشد در بین افراد وجود دارد . در ابتدا باید گفت پزشک با توجه به علل کوتاهی قد درمان را انجام می دهد. باید توجه داشت که این هورمونها در برخی موارد این اختلال را برطرف می کند ولی برای همه افراد تجویز نمی شود . مصرف این هورمون ها بخصوص در کودکان عوارض جانبی شامل دیابت ، افزایش فشار خون، بدشکلی استخوان ها به همراه دارد که ممکن است خطرناک باشد . امروزه از این روش به عنوان مکمل استفاده می شود .

 

کوتاهی قد

درمان کوتاهی قد

درمان کوتاهی قد به عوامل ایجاد آن بستگی دارد . در صورتی که کوتاهی قد طبیعی باشد معمولا نیازی به درمان نمی باشد . همچنین اگر این امر ژنتیکی باشد استفاده از داروهای هورمونی برای درمان موثر نمی باشد . زیرا هورمون ها کمبود ماده ای خاص در بدن را جبران می کند .شایع ترین روش های درمانی شامل موارد ذیل می باشد :

  1. دارو درمانی

در صورتی که علت کوتاهی قد کم کاری تیروئید باشد مصرف داروهای تیروئید تجویز می شود. افرادی که کوتاهی قد به دلیل کمبود هورمون رشد هستند ، مصرف هورمون های نوترکیب رشد انسانی تجویز می شود . این دارو که سوماتوتروپین می باشد از DNA مشتق شده است که بسیار موثر و کم تهاجم می باشد و برای سایر بیماری های که منجر به کوتاهی قد می شود موثر می باشد . باید توجه داشت که این هورمون ها تحت نظر دکتر متخصص ارتوپدی انجام شود.

  1. جراحی

یکی از روش های درمان دائمی کوتاهی قد جراحی می باشد . این جراحی بسیار پیچیده و مشکل می باشد و باید پزشک علاوه بر داشتن تخصص در زمینه ارتوپدی دارای تجربه کافی در این زمینه باشد . در این جراحی ابتدا در استخوان ساق پا برشی ظریف ایجاد می شود  . دستگاهی روی بیرون ساق پا نصب می شود . هر روز فرد به میزان مناسب پیچ این دستگاه را می پیچاند . این کار باعث افزایش قد در هر روز می شود ( حدود یک میلیمتر ) . در صورتی که این دستگاه به مدت 3ماه در پا قرار داشته باشد حدود شش سانتیمتر به قد فرد اضافه می شود . بعد از افزایش 6 سانتیمتری قد توسط این دستگاه از طریق جراحی برداشته می شود . سپس ابزاری به نام فایبرگلس در داخل پا ( بین زانو و مچ پا ) قرار می گیرد . این ابزار به استخوان سازی کمک می کند و حدود  2 الی 3 ماه باید در این ناحیه باقی  بماند . در این مدت فرد باید با عصا راه برود . توانایی راه رفتن روز به روز بهتر می شود و نهایتا فرد به تدریج می تواند به راحتی راه برود . این جراحی برای درمان اختلالاتی نظیر نامساوی بودن پاها، کوتولگی و بدشکلی های ساق پا استفاده کرد.

افراد مناسب برای جراحی کوتاهی قد

  1. افرادی که قد کوتاهی دارند و برای زیبایی اقدام می کنند .
  2. افرادی که پاهای مساوی ندارند و یک پا کوتاهتر از پای دیگر است .
  3. درمان تومور ، عفونت و شکستگی ها و آسیب های ناشی از ضربه که باعث اختلال در رشد می شود.

ضرورت جراحی کوتاهی قد

در صورتی که فرد دچار نامساوی بودن پاها باشد ( یک پا کوتاهتر از پای دیگر باشد )دچار عوارضی می شود از جمله:

  • انرژی بیشتری از فرد می گیرد زیرا مرکز ثقل بدن در اثر راه رفتن جا به جا می شود .
  • از آنجائیکه به یک طرف بدن به دلیل تحمل وزن بدن فشار وارد می شود ، به لگن فشار وارد آورده و به تدریج باعث انحراف و کجی لگن می شود . به تدریج و در طولانی مدت به ستون فقرات آسیب وارد کرده به همین دلیل فرد دچار کمر درد می شود.

در صورتی که میزان کوتاهی یک پا یک یا دو سانتیمتر باشد با استفاده از لیفت می توان مشکل را برطرف کرد. در صورتی که 3-4 سانتیمتر باشد با قرار دادن کفی در داخل کفش می توان درمان کرد. در صورتی که میزان کوتاهی بیشتر از 5 سانتیمتر باشد درمان تنها با جراحی امکان پذیر می باشد . روشهایی که در این جراحی با هدف درمانی و زیبایی انجام می شود یکسان می باشد .

عوارض احتمالی جراحی کوتاهی قد

جراحی کوتاهی قد مانند هر عمل دیگر دارای عوارض احتمالی می باشد که با کنترل و پیگیری بهبود می یابد . از جمله عوارض شایع این جراحی می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

  • امکان عفونت در ناحیه ای که دستگاه به پوست متصل شده است که با رعایت بهداشت فردی قابل پیشگیری می باشد.
  • در صورتی که عضلات به یکباره در جراحی کشیده شود امکان آسیب به سایر نواحی حساس پا وجود دارد . باید توجه داشت که در این جراحی محدودیتی برای افزایش استخوان وجود ندارد ولی این فرآیند باید به دقت و به تدریج انجام شود . به عنوان مثال اگر ساق پا بیش از حد بلند کنند ، عضله سه سر ساقی یا تاندول آشیل سفت شده که در نهایت پا منحرف شده و نوک پنجه کج می شود. به همین دلیل باید در انتخاب پزشک متخصص دقت کافی داشت . همچنین علاوه بر بررسی دقیق پزشک نیاز به درمان های توانبخشی فیزیوتراپی برای بهبود نتایج جراحی می باشد .
  • امکان آسیب های عصبی در فرآیند جراحی وجود دارد . این اتفاق زمانی رخ می دهد که زمانی که وایرها و پین ها را از پوست وارد استخوان می کنند ، رشته های عصبی ممکن است بیش از حد کشیده شده و دچار آسیب شوند . به همین دلیل جراح پیش از انجام عمل در جلساتی عصب های پا را بررسی می کند و درباره عوارض احتمالی جراحی اطلاعاتی به بیمار می دهد.

کوتاهی قد

برخی عوارض این جراحی غیرقابل پیش بینی است و ممکن است در هیچ موردی مشاهده نشود. به همین دلیل نقش جراح در این عمل بسیار مهم می باشد . پزشکان به دلیل مشکل بودن این جراحی توصیه می کنند اگر با هدف زیبایی آن را انجام می دهند ، از تصمیم جراحی منصرف شوند. در مواردی که با هدف درمانی انجام می شود بهترین گزینه درمان بوده و فرد را از مشکلات احتمال در آینده مصون می دارد .

منتظر نظرات پیشنهادات شما هستیم

با تشکر ، گروه مدیریت سایت دکتر واعظی

2 thoughts on “درمان کوتاهی قد

  1. ملیحه - سپتامبر 2, 2018 در 10:55 ق.ظ

    سلام پسرم 12سالشه از بچه های هم سن خودش یکم قد کوتاه تره، راه درمانی هست که قدش بلندتر بشه؟

    پاسخ
    • drvaezi - سپتامبر 24, 2018 در 7:42 ق.ظ

      برای درمان کوتاهی قد در همین سن و قبل از رسیدن به سن بلوغ باید برای درمان مراجعه نمایید .

      پاسخ

پاسخ

5 × 1 =